مركز اطلاعات و مدارك اسلامى
57
فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى )
« آ » [ آثار ] آثار شرعى با واسطه مستصحب لوازم شرعى با واسطه مترتب بر مستصحب به معناى لوازمى است كه با واسطه و غير مستقيم بر مستصحب بار مىشود . اين آثار گاهى در حكم است و گاهى در موضوع . اما در حكم ، مثل اينكه وجوب نماز ظهر استصحاب گرديده ، سپس وجوب اداى نذر صدقه به درهم برآن مترتب شود ؛ يعنى اگر مكلف نذر كرده باشد كه هرگاه نماز ظهر بر او واجب شد درهمى به فقير صدقه دهد ، بعد از استصحاب وجوب نماز ظهر ، وجوب تصدق برآن مترتب مىشود . و اما در موضوع ، مثل استصحاب حيات زيد و نتيجه گرفتن رويش موى صورت وى و سپس حكم به وجوب وفا به نذر و پرداخت صدقه ( در صورتى كه شخص نذر كرده باشد كه اگر بر صورت زيد مو برويد ، صدقه بدهد ) . نكته : آثار شرعى با واسطه مستصحب ، در حكم ، حجت است ، ولى در موضوع ، حجت نيست . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 475 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 2 ، ص 653 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 4 ، ص 489 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية في الاصول الفقهية ، ص 377 . ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة في اسلوبها الثانى ، ج 4 ، ص 149 . آثار شرعى بىواسطه مستصحب لوازم شرعى بدون واسطه حكم يا موضوع استصحاب شده به معناى لوازم شرعىاى است كه بهطور مستقيم و بىواسطه بر مستصحب ، به سبب حكم به بقاى آن ، بار مىشود . اين لوازم گاهى در حكم است و گاهى در موضوع . در حكم ، مثل : استصحاب طهارت و نتيجه گرفتن جواز ورود به نماز . و در موضوع ، مانند : استصحاب حيات زيد و نتيجه گرفتن وجوب نفقه همسر او . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 475 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 2 ، ص 653 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 4 ، ص 489 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية في الاصول الفقهية ، ص 377 . ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة في اسلوبها الثانى ، ج 4 ، ص 149 . آثار شرعى غير مباشر مستصحب ر . ك : آثار شرعى با واسطه مستصحب آثار شرعى غير مستقيم مستصحب ر . ك : آثار شرعى باواسطه مستصحب آثار شرعى مباشر مستصحب ر . ك : آثار شرعى بىواسطه مستصحب آثار شرعى مستصحب لوازم شرعى با واسطه يا بدون واسطه حكم يا موضوع استصحابشده آثار شرعى مستصحب ، مقابل آثار عقلى و آثار عادى مستصحب مىباشد و عبارت است از آثار و لوازم شرعى كه بىواسطه و يا به واسطه امرى شرعى ، بر مستصحب - به سبب حكم به بقاى آن - بار مىشود ، مثل اينكه حيات زيد استصحاب و سپس حكم شرعى برآن بار شود ؛ مثلا گفته شود : ازدواج همسر زيد با مرد ديگر حرام است ، چون هنوز در عقد زيد مىباشد . صدر ، محمد باقر ، دروس في علم الاصول ، ج 2 ، ص 496 . صدر ، محمد باقر ، بحوث في علم الاصول ، ج 6 ، ص 175 و 314 . حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 282 . خمينى ، روح اللّه ، الرسائل ، ج 1 ، ص 182 . ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة في اسلوبها الثانى ، ج 4 ، ص 159 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 475 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 2 ، ص 665 - 659 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 4 ، ص 488 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية في الاصول الفقهية ، ص 377 . آثار شرعى مستقيم مستصحب ر . ك : آثار شرعى بىواسطه مستصحب آثار طبيعى مستصحب ر . ك : آثار عادى مستصحب